Column: Stappen terug in de tijd

Door: Robert Braskamp

‘’Dit zijn stappen terug in de tijd’’, zei de onvolprezen onderwijsminister Van Engelshoven (tevens belast met de portefeuille emancipatie) over de Nashvilleverklaring, die begin dit jaar werd gepubliceerd. Volgens haar waren de standpunten die erin verwoord werden achterhaald, en passen ze niet meer bij deze tijd. En daarin stond ze niet alleen.

Het is nu niet mijn bedoeling de verklaring te bespreken, noch in positieve noch in negatieve zin. Nee, liever vestig ik de aandacht even op dat zinnetje dat minister Van Engelshoven eraan wijdde: dit zijn stappen terug in de tijd.

En kennelijk is dat een probleem. Waarom weet niemand, maar het argument wordt vaak gebruikt. ‘Het is niet meer van deze tijd’. Niet van deze tijd is ouderwets en (kennelijk) dus slecht. Een interessante gedachte.

Want stel dat we nu echt eens wat stappen terug in de tijd nemen? Neem als uitgangspunt bijvoorbeeld het klimaat. Volgens wetenschappers en politici warmt onze aarde op, en dat is een groot probleem. De uitstoot van broeikasgassen verminderen blijkt echter nog niet zo makkelijk, net zo min als het overstappen op meer duurzame energiebronnen. Dit komt, onder andere, omdat wij in het Westen met name zo veel energie verbruiken, dat we al die tonnen gas en olie nodig hebben, waarmee we het milieu zwaar vervuilen. Vroeger was dat natuurlijk geen probleem. Als milieubeweging zou ik dus zeker wel iets positiefs zien in het concept ‘stappen terug in de tijd’.

Een ander woord liet ik al vallen: duurzaamheid. Duurzame producten zijn beter voor het milieu, want er ontstaat minder afval en er hoeft minder geproduceerd te worden, wat weer leidt tot minder uitstoot. In dat kader is het ironisch dat moderne mobiele telefoons, maar ook wasmachines, fietsen en lampen, minder lang meegaan dan de exemplaren van vroeger. Het blijkt zelfs dat fabrikanten bewust ervoor zorgen dat producten na een aantal jaar vervangen moeten worden, want anders wordt er niet genoeg verkocht en gaat het bedrijf failliet. Waar oude wasmachines soms decennialang meegingen, gaan moderne na een jaar of tien vaak al kapot. En waar een gloeilamp theoretisch gezien zo geproduceerd kan worden dat hij wel meer dan honderd jaar kan branden (en bovendien warmte uitstoot, wat er weer voor zorgt dat de kachel omlaag kan), beschadigen moderne spaarlampen het energienet enorm; bovendien moeten ze met regelmaat vervangen worden. Meer productie, meer uitstoot. Lekker duurzaam weer.

En dan is er nog de techniek. Machines nemen meer en meer over van mensen. Inmiddels kan er technisch zo veel, dat we in staat zijn de hele mensheid op aarde te vernietigen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de atoombom, oorlogsvliegtuigen en automatische geweren waarmee terroristen hun aanslagen plegen. Of denk aan het internet, waarvan de mogelijkheden ook door criminelen uitgebreid benut worden. Nemen we even een paar ‘stappen terug in de tijd’, dan moeten we concluderen dat deze gevaren en bedreigingen volledig bij deze tijd horen. Is onze tijd dan beter dan de vorige? Dat is dan nog maar de vraag natuurlijk!

De conclusie moet dan ook niet zijn dat de ene tijd beter is dan de andere. Vroeger was niet alles beter, maar ook nu is niet alles beter dan vroeger. Prediker waarschuwt ons tegen dat soort denken (zie Prediker 7:10). De conclusie moet dan ook als volgt zijn: we moeten in deze tijd doen wat het beste is om te doen. Soms betekent dat, dat we oude gewoontes en oplossingen moeten verlaten, om nieuwe wegen te zoeken. Maar soms betekent dat ook, dat we ‘stappen terug in de tijd’ moeten doen.

Het argument ‘niet meer van deze tijd’ moeten we dus altijd afwijzen. Wat van deze tijd is, bepalen wij, die in deze tijd leven. En misschien zijn ‘stappen terug in de tijd’ dan ook wel helemaal ‘van deze tijd’. Oude ideeën opnieuw gebruiken; als dat niet duurzaam is!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *