Column: Een stem van bloed

Door: Robert Braskamp

Woensdag 9 oktober. Jom Kipoer, de Verzoendag, de meest heilige dag van het Joodse jaar. In het Duitse Halle wordt een aanslag gepleegd op een synagoge. Spontaan wordt de bewaking van synagoges wereldwijd opgeschroefd. Ondertussen wordt er binnen intensief gebeden. ‘’Onze Vader, onze Koning, vernietig de plannen van hen die ons haten (…) verijdel de plannen van onze vijanden’’.

Ondertussen staat de wereld op de drempel van een massaslachting. De Amerikaanse president Trump trekt zijn troepen terug uit Syrië, wetend dat zijn Turkse collega Erdogan zijn soldaten langs de grens heeft staan. Maar wat Trump betreft zijn de Koerden vogelvrij. In Normandië hebben ze ons ook niet geholpen, zo redeneert hij. Wederom worden de Koerden in de steek gelaten. Ook voor hen klinkt het gebed in de synagoge zo leeg ‘’Onze Vader, onze Koning, bevrijd ons van elke onderdrukker en tegenstander’’.

Toen enkele jaren geleden IS de Koerden bedreigde, weigerde Turkije elke vorm van hulp. ‘’Ingrijpen in een ander land [is] een nogal zware maatregel’’, zo klonk het vanuit de Turkse regering. Maar nu de slachtoffers niet voor een terroristisch kalifaat vechten maar voor een volk dat al meer dan honderd jaar (ijdel) droomt van veiligheid en bescherming van eigen huis en haard, is zo’n ingreep ineens geen probleem meer. Het zal de aandacht goed afleiden van de problemen die Erdogan in eigen land heeft. Ten koste van de Koerden, wiens milities de naam ‘Peshmerga’ dragen, ‘zij die oog in oog staan met de dood’. Erdogan maakt dit meer waar dan ooit, onder het gedogende oog van Trump. Bovendien zijn vluchtelingen wat hem betreft wisselgeld. Als de EU zijn aanvallen blijft veroordelen, zal hij ze allemaal naar Europa sturen, zo dreigt hij. Het gebed in de synagoge gaat verder: ‘’Onze Vader, onze Koning, verwijder pestilentie, zwaard, honger, gevangenschap, verwoesting, onrechtvaardigheid en geloofsvervolging van de leden van Uw verbond’’.

Het bloed vloeit rijkelijk in de wereld. Is dit het ware gezicht van de vrije, verlichte wereld? Het gezicht van (Joden)haat, egocentrisme en onbetrouwbaarheid? Is het leven dan niet meer heilig, en is de mens geen kind van God meer? Nee, de mens is zijn eigen god. Maar deze god is geen goede god. Het is een god van dood en destructie. En in de synagoges stijgt het gebed op: ‘’Onze Vader, onze Koning, wij hebben tegen U gezondigd (…) wij hebben geen koning behalve U!’’.

En Nederland? En wijzelf? Hoe heilig is het leven nog voor ons? Ja, ook in ons land is het leven een relatief begrip geworden. Het verlichte beheersingsdenken meent dat zijn goddelijke instemming over alles gaat, ook over het leven. Het leven mag pas beginnen, als het vruchtje door ons ‘gewenst’ is. Het mag geheel vrijblijvend worden ‘weggehaald’ (dat is een codewoord voor: gedood), maar als het buiten onze wil om sterft, is het ineens een levend kind met het recht op een naam. Als het leven ‘voltooid’ is (dat is een codewoord voor: nutteloos, in economische zin), moet het kunnen worden beëindigd, want zorg voor elkaar is te veel gevraagd van onze narcistische zielen. En de invulling van het leven, ook daarover gaan we volledig zelf. Ik doe wel wat ik leuk vind. Met alle consequenties van dien voor het milieu, de grond, planten, dieren en medemensen. Maar wat scheelt het. We zijn toch vrije mensen?

De stem van al dat bloed schreeuwt tot de hemel (Gen. 4:10). Wat hebben we een behoefte aan genade, vergeving, vrede. Aan mensen die niet hongeren naar eigen eer, maar dankbaar zijn naar God en dienstbaar aan de medemens. Wat hebben we als mensheid dan dat gebed in die synagoge nodig: ‘’Onze Vader, onze Koning, vergeef en scheld kwijt al onze ongerechtigheden (…) bedek en verwijder onze overtredingen en zonden van voor Uw ogen. (…) Onze Vader, onze Koning, breng ons terug, in hartgrondig berouw voor U’’.

Er is nog meer bloed dat roept. Dat bloed roept echter niet om wraak, maar om verlossing en verzoening. God heeft ‘’vrede gemaakt (…) door het bloed Zijns (dat is, Jezus) kruises’’, schrijft Paulus (Kol. 1:20). God draait alles om. Bloed dat riep om wraak, wordt bloed dat roept om vrede… Is dat niet het bloed waar we zo’n behoefte aan hebben? Is het niet onze taak om te midden van al het bloedvergieten, te spreken over Zijn vergoten bloed? ‘’Zalig wie vrede stichten’’, sprak Jezus. Laat die oproep ook ons en onze leiders, in de crises van onze tijd, bereiken: zoek niet naar geweld of eigen gelijk, maar naar de vrede.